Στον τελικό του Κυπέλλου Γ’ Εθνικής (1ος όμιλος) προκρίθηκε την Τετάρτη (21/12) ο Λαγκαδάς.

Η μακεδονική ομάδα επικράτησε 2-1 του Αλμωπού Αριδαίας και θα τεθεί αντιμέτωπη με τον Απόλλωνα Καλαμαριάς.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ζευγάρι του τελικού, στην παρούσα φάση, κατοικεί στις δύο πρώτες θέσεις της βαθμολογίας του πρωταθλήματος.

Μάλιστα, ο δεύτερος Λαγκαδάς βρίσκεται στο -2 από τον πρωτοπόρο Απόλλωνα Καλαμαριάς, αλλά με έναν αγώνα λιγότερο.

Αναφορικά με τον αγώνα της Τετάρτης, η ομάδα του Αλέξανδρου Κατικαρίδη άνοιξε το σκορ στο 53ολεπτό με κεφαλιά του Κρυστάλλη και διπλασίασε το προβάδισμά της στο 65ο με πλασέ του Παυλίδη.

Ο Αλμωπός Αριδαίας μείωσε στο 84’ με πλασέ του Καραγιάννη, έπειτα από λάθος του Καρυπίδη, ωστόσο δεν κατάφερε να αγχώσει περισσότερο τους γηπεδούχους, δεδομένου ότι ο Ελευθεριάδης δεν βρήκε στόχο στο 86'.

ΛΑΓΚΑΔΑΣ (Αλέξανδρος Κατικαρίδης): Καρυπίδης, Μουχάλης, Ντόσης, Κοντέων, Καραμανλής, Ξανθόπουλος (70΄ Ντούνγκα), Παναγιωτούδης, Καρακατσάνης, Κρυστάλλης (60΄ Παυλίδης), Αχαλινόπουλος, Πολίτης (75΄ Αθανασιάδης).

ΑΛΜΩΠΟΣ ΑΡΙΔΑΙΑΣ (Γιώργος Τυριακίδης): Καραγιαννίδης, Μιχαηλίδης, Παπασυμεών, Παπαζούδης, Ζαρογιάννης, Γ. Ελευθεριάδης, Θ. Ελευθεριάδης (61΄ Διαμαντίδης), Κοβάτσης, Σιδώρης (53΄ Καραγιάννης), Λ. Ελευθεριάδης, Τσιμτσιρίδης (72΄ Παντελίδης).

a-sports.gr

Τα θέματα που αναπτύσσονται στον τόμο αυτό αποτελούν μια «πρώτη προσέγγιση και απογραφή της Εκπαίδευσης στην ευρύτερη περιοχή του Λαγκαδά κατά την περίοδο 1850-1912». 
Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα αναδεικνύονται σημαντικά εκπαιδευτικά κέντρα, όπως αυτά του Λαγκαδά, του Σωχού, της Μπέροβας (Βερτίσκου), της Βυσσώκας (Όσσας), του Αρδαμερίου, της Μπαλάφτσας (Κολχικού), του Λειβαδίου Χαλκιδικής, της Γκιουβέσνας (Ασσήρου). Έντονες κοινωνικο-οικονομικές ιδιαιτερότητες της κάθε κοινότητας αλλά και ιστορικο-πολιτικές εξελίξεις προκύπτουν από την ανάλυση των σχολικών αρχείων. Η Εκκλησία με τους εκπροσώπους της, το Ελληνικό κράτος μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών και των Φιλεκπαιδευτικών Συλλόγων αλλά και οι εκπαιδευτικοί καθώς και οι εκπρόσωποι των τοπικών κοινωνιών έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης την περίοδο αυτή.

Είστε μαθητές Νηπιαγωγείου, Δημοτικού και Γυμνασίου? Ντυθείτε καλά και ελάτε να εξερευνήσουμε την Λίμνη Βόλβη και τα Μακεδονικά Τέμπη στις διακοπές των Χριστουγέννων σας!

Το Εργαστήρι Βίωσε & Επιβίωσε σε συνεργασία με το Φυτώριο Modagri Plants και την φάρμα αλόγων Απολλώνια Ίλη διοργανώνουν δύο διήμερες αποδράσεις στην Χριστουγεννιάτικη φύση! Ελάτε να γνωρίσουμε και να παίξουμε με τα χριστουγεννιάτικα φυτά και τα χειμωνιάτικα πουλιά της Λίμνης Βόλβης και των Μακεδονικών Τεμπών!

Το πρόγραμμα της εξερεύνησής μας έχει ως εξής:

1^η Μέρα –  επιλογή ανάμεσα σε Τρίτη 27/12  και Τετάρτη 04/01

09.45 -10.00:

– Συνάντηση στην διασταύρωση στο Μόδι. (Οι γονείς μπορούν να γυρίσουν στις δουλειές τους! Μόνο οι μαθητές του νηπιαγωγείου και της πρώτης τάξης του δημοτικού πρέπει να συνοδεύονται)

10.15 – 12.30:

– Εύκολη Πεζοπορική διαδρομή με προορισμό τις όχθες της Λίμνης Βόλβης!

– Παρατήρηση και φωτογράφηση πουλιών! Θα εξερευνήσουμε τα μέρη που “συχνάζουν” τα πουλιά και θα δούμε και θα μάθουμε μυστικά για κάποια από αυτά. Κύκνοι, πελεκάνοι, κορμοράνοι, ερωδιοί και ότι άλλο είμαστε τυχεροί! Θα σας δοθεί ειδικός φακός για φωτογράφηση πουλιών και θα μπορείτε να χαρείτε τα πουλιά από πολύ πολύ κοντά!

12.30 – 14.00:

– Επίσκεψη και ξενάγηση, στο μεγαλύτερο ίσως Φυτώριο Καλλωπιστικών Φυτών των Βαλκανίων, “Modagri Plants”. Στο φυτώριο θα έχουμε την χαρά να μας ξεναγήσουν και να μας παρουσιάσουν τα χειμωνιάτικα αλλά κυρίως τα Χριστουγεννιάτικα φυτά, οι ιδιοκτήτες του!

– Περιβαλλοντικά Παιχνίδια και εργαστήρι χριστουγεννιάτικων συνθέσεων!

Ένα παραμύθι ίσως γεννηθεί,  ίσως ένα τραγούδι ή μια κραυγή…

14.00 Συγκέντρωση στην διασταύρωση στο Μόδι και αναχώρηση.

2^η Μέρα –  επιλογή ανάμεσα σε Τετάρτη 28/12  και Πέμπτη 05/01

09.45 -10.00:

Συνάντηση στην διασταύρωση στην Ρεντίνα. (Οι γονείς μπορούν να γυρίσουν στις δουλειές τους! Μόνο οι μαθητές του νηπιαγωγείου και της πρώτης τάξης του δημοτικού πρέπει να συνοδεύονται)

10.15 – 11.30:

– Γνωριμία με τα άλογα της Απολλώνιας Ίλης αλλά και με τις εργασίες μιας φάρμας αλόγων!

–  Ιππασία  και παιχνίδι ρόλων!

11.30 – 14.00:

– Εύκολη Πεζοπορική διαδρομή, δίπλα από τον Ρήχειο ποταμό, σε ένα μονοπάτι κατάφυτο, στα Μακεδονικά Τέμπη!

– Εξερευνούμε τα αυτοφυή χειμωνιάτικα φυτά και ψάχνουμε τα ίχνη της αγριόγατας, της αλεπούς αλλά και των αρπακτικών που φωλιάζουν εκεί.

– Θα κλείσουμε με πολλά πολλά παιχνίδια φύσης και εργαστήρι χριστουγεννιάτικων συνθέσεων!

Ένα παραμύθι ίσως γεννηθεί,  ίσως ένα τραγούδι ή μια κραυγή…

14.00 Συγκέντρωση στην γέφυρα κάτω από το Κάστρο της Ρεντίνας και αναχώρηση.

Κόστος συμμετοχής

Το κόστος συμμετοχής στο Διήμερο Χριστουγεννιάτικο Σχολείο Φύσης που σας προτείνουμε ανέρχεται στο ποσό των  10,00 € ανά μαθητή και περιλαμβάνει:

1. Την συμμετοχή των μαθητών στην πεζοπορία, στην παρατήρηση και  στην φωτογράφηση πουλιών.
2. Την Ιππασία στην φάρμα αλόγων Απολλώνια Ίλη.
3. Την συμμετοχή των μαθητών στις δραστηριότητες ανακάλυψης της χλωρίδας και της πανίδας και στα περιβαλλοντικά παιχνίδια.
4. Την παρουσία 2 συνοδών στο πρόγραμμα

Σε περίπτωση που κάποιος μαθητής επιθυμεί να παρακολουθήσει μόνο μία ημέρα τότε το κόστος συμμετοχής είναι 6,00 ευρώ!

Για τους συνοδούς φυσικά το πρόγραμμα είναι δωρεάν!

Δηλώσεις συμμετοχής:

Δηλώστε την συμμετοχή σας στην Σοφία Τάζογλου: 6932242277

Για το πρώτο διήμερο καλέστε μας μέχρι την 26/12 και για το δεύτερο διήμερομέχρι την 03/01!

Αψηφήστε το κρύο, ντυθείτε καλά και ελάτε μαζί μας να ανακαλύψουμε παρέα τις χειμωνιάτικες ομορφιές του τόπου μας!

Εσείς θα μείνετε εκτός?

volvipress.gr

Την παραμονή των Χριστουγέννων στην παλιά Βυσσώκα (σημ. Όσσα) οι τρανοί (μεγάλοι) ξυπνούσαν από τα ξημερώματα, γύρω στις 3 το πρωί, φορούσαν τις χοντρές μάλλινες μαύρες κάπες τους, έπαιρναν τις “καρλίγκες” (γκλίτσες) τους και γυρνώντας κατά ομάδες από σπίτι σε σπίτι ξεκινούσαν να λένε τα «κόλιαντα» ή «κόλιντα» (κάλαντα).
Ο μεγαλύτερος κρατούσε το «τζ(ι)ουμάκι», ένα μεγάλο χοντρό ξύλο, με το οποίο χτυπούσε δυνατά τις βαριές δίφυλλες ξύλινες πόρτες, που ήταν ακόμα κλειδαμπαρωμένες για να τους ανοίξουν και να πούνε τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα:

«Κόλιαντα μπάμπου κόλιαντα
(ή κόλιαντα λέλιου κόλιαντα)
τρεις χιλιάδες πρόβατα
δυο χιλιάδες γίδια
δόγκαλα καρύδια
απάν’ στα κεραμίδια…»

και

«Χριστούγεννα Πρωτούγεννα
πρώτη γιορτή του χρόνου
για βγέτε διέτε μάθετε
πως ο Χριστός γεννιέται
γεννιέται κι αναθρέφεται
με μέλι και με γάλα
το μέλι τρων οι άρχοντες
το γάλα οι αφεντάδες
και το μελισσοβότανο
το λούζονται οι κυράδες.
Κυρά καλή
κυρά χρυσή
κυρά ευτυχισμένη...»

Τελειώνοντας, οι νοικοκυρές μοίραζαν κάστανα, καρύδια, πορτοκάλια, ξυλοκέρατα, λουκούμια και ό,τι άλλο υπήρχε στο φτωχικό σπίτι.
Έτσι, από σπίτι σε σπίτι γύριζαν όλο το χωριό, αψηφώντας το χειμωνιάτικο κρύο και το χιόνι που συνήθως έπεφτε άφθονο εκείνες τις ημέρες. Όταν τέλειωναν γύριζε ο καθένας με τα «καλούδια» στο σπίτι και συνέχιζαν για τις δουλειές τους.
Το πρωί, με το ξημέρωμα, ήταν σειρά των παιδιών να πούνε τα κόλιαντα και να πάρουν το «μπαχτσίσι» τους.
Στο σπίτι, οι νοικοκυρές από νωρίς το πρωί ασχολούνταν με την προετοιμασία του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού και το συγύρισμα του σπιτιού, στρώνοντας τα καλύτερα πλουμιστά κιλίμια της προίκας τους. Πρώτο μέλημά τους ήταν να ζυμώσουν τα «κουλάτσ(ι)α», τα φρέσκα ζυμωτά στο φούρνο με ξύλα ψωμιά, για τις ημέρες των γιορτών. Από το ζυμάρι αυτό χώριζαν ένα κομμάτι, μέσα στο οποίο έβαζαν ένα νόμισμα και το έλεγαν «παρά». Τον «παρά» τον έκοβαν το βράδυ της παραμονής, αφού πρώτα ο μεγαλύτερος άνδρας του σπιτιού θυμιάτιζε το τραπέζι και το σπίτι. Αυτό το βράδυ, λόγω νηστείας, στο τραπέζι κυριαρχούσαν (κατ’ εξαίρεση) τα λαδερά φασόλια, τα τουρσιά, οι ελιές, το αλάτι, το σκόρδο και τα πορτοκάλια, ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια του Δωδεκαημέρου το τζάκι έκαιγε ακατάπαυστα, για να μη μπορούν οι καλικάντζαροι να μπουν στο σπίτι, ενώ η στάχτη σκορπίζονταν γύρω από το σπίτι.
Ανήμερα Χριστουγέννων το πρωί, πήγαιναν στην εκκλησία και το μεσημέρι στο τραπέζι κυριαρχούσαν το χοιρινό με πράσα ή τα τσιρόνια (ψάρια της λίμνης Βόλβης) με πράσα, τα σπιτικά χωριάτικα λουκάνικα, οι πίτες, τα τυριά και άλλα, συνοδευόμενα από κόκκινο κρασί δικής τους παραγωγής. Το χοιρινό, επίσης, ήταν δικό τους, αφού κάθε σπίτι έτρεφε από καιρό το δικό του γουρούνι για τις μέρες αυτές.
Η Οσσαία, όμως, νοικοκυρά δεν παρέλειπε να έχει στο τραπέζι τα χριστουγεννιάτικα γλυκά που έφτιαχνε η ίδια, τον μπακλαβά και το «σαραϊλιέ» (σαραγλί), φτιαγμένα με χειροποίητο φύλλο, καρύδια, σουσάμι και ζάχαρη, τα κατεξοχήν γλυκά των Χριστουγέννων που συμβόλιζαν τα σπάργανα του μικρού Χριστού.

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, οι γυναίκες ζύμωναν και παρασκεύαζαν και πάλι τον «παρά», αντί για τη γλυκιά βασιλόπιτα που φτιάχνουμε σήμερα. Το βράδυ ο «παράς» είχε την κεντρική θέση στο τραπέζι. Ο αρχηγός της οικογένειας (συνήθως ο παππούς ή ο πατέρας) αφού θυμιάτιζε το σπίτι και το τραπέζι, έκοβε τον «παρά». Το πρώτο κομμάτι ήταν του Θεού, το δεύτερο της Αγίας Κυράννας, το τρίτο στο «βιο», δηλαδή ζώα, χωράφια κλπ. και μετά σε όλους με τη σειρά κατά ηλικία.
Σε όποιον έπεφτε το φλουρί έπρεπε μόλις τελειώσει το φαγητό να πάρει το τραπεζομάντιλο με τα αποφάγια και να πάει στη βρύση της γειτονιάς, όπου εκεί θα το τίναζε προκειμένου να φάνε οι καλικάντζαροι, ενώ στη συνέχεια έπρεπε να γεμίσει ένα σταμνάκι με νερό και να το πάει πίσω στο σπίτι. Σε όλη τη διαδρομή δεν έπρεπε να μιλήσει σε κανέναν, γιατί οι καλικάντζαροι “θα του παίρναν τη φωνή”. Από το νερό που θα έφτανε στο σπίτι έπρεπε να πιουν όλοι και να ραντίσουν το σπίτι «για να φύγει το κακό όπως τρέχει το νερό».
«Σούρβα λέλιου σούρβα» ήταν ο πρώτος πρωινός χαιρετισμός, ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, ανοίγοντας η νοικοκυρά την πόρτα και άρχιζαν να τραγουδάνε τα κάλαντα. Τη μέρα αυτή, έβαζαν μια πέτρα στην είσοδο του σπιτιού “για να είναι γεροί ο νοικοκύρης και το σπίτι”, έριχναν με ένα γκιουμάκι νερό στο κατώφλι “για να ρέουν όλα σαν το τρεχούμενο νερό και τίποτα να μην εμποδίσει το δρόμο των ξενιτεμένων”.

ΘΕΟΦΑΝΙΑ

Καθ’ όλη τη διάρκεια του Δωδεκαημέρου, από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Θεοφάνια, το τζάκι στο «Βυσσοκινό κονάκι» δεν έσβηνε ποτέ, αποτρέποντας τους καλικάντζαρους να μπουν στο σπίτι από τον «μπατζ(ι)έ» (καπνοδόχο), ώστε με κάθε τους απόπειρα να καίγονται και να φεύγουν.
Τα Θεοφάνια όλοι πήγαιναν στην εκκλησία και μετά στο «Κιόσκι» (τοπωνύμιο έξω από το χωριό, όπου υπήρχε σιντριβάνι, γούρνα), όπου ο παπάς έριχνε το σταυρό για τον αγιασμό των υδάτων. Τα πιο θαρραλέα παιδιά βουτούσαν στο νερό, έπιαναν το σταυρό και μετά τον γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι, μαζεύοντας χρήματα.
Την περίοδο αυτή, στην Όσσα γίνονταν οι μεταμφιέσεις του Δωδεκαημέρου, τα λεγόμενα «Μπαμπούιρι», όπου φορώντας τραγόμορφες στολές με κουδούνια, γυρνούσαν όλο το χωριό, συχνά βωμολοχώντας, για να ξορκίσουν το κακό, να διώξουν τους καλικάντζαρους και να «ξυπνήσουν» τη γη…από το χειμερινό λήθαργό της. Στο τέλος του δρωμένου, έπαιρναν τις στάχτες και τις σκορπούσαν στα χωράφια για να έχουν καλή σοδειά.
Οι γιορτές του Δωδεκαημέρου ολοκληρώνονταν με τη γιορτή της Αγίας Κυράννας στις 8 Ιανουαρίου. Η Αγία Κυράννα μαρτύρησε για το χριστιανικό της φρόνημα στις 28 Φεβρουαρίου 1751, ωστόσο η γιορτή της μεταφέρθηκε στο τέλος του Δωδεκαημέρου, προκειμένου οι συντεχνίες των Οσσαίων υποδηματοποιών, που όλο το χρόνο εμπορεύονταν τα παπούτσια που κατασκεύαζαν από πόλη σε πόλη και από παζάρι σε παζάρι, να γιορτάσουν την Αγία τους και μετά να πάρουν το δρόμο της ξενιτιάς και της επιβίωσης, κατασκευάζοντας και πουλώντας τα περίφημα «Βυσσοκ’νά κουντούρια» σε όλη τη Μακεδονία, Ήπειρο και Θράκη, ακόμη και στην Αμερική, όπως αναφέρει σχετικά ο Σιώρης Μακεδών, στο Μακεδονικόν Ημερολόγιον του 1909!

Άγγελος Β. Μήτσας
συντηρητής αρχαιοτήτων & έργων τέχνης