Η Επαρχία Λαγκαδά στον Μακεδονικό Αγώνα

Ο Μακεδονικός Αγώνας αποτελεί μια από τις πιο ένδοξες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, ένας ακόμη κρίκος στην αιματηρή αλυσίδα των αγώνων για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Η τετραετής ένοπλη φάση του αγώνα (1904 - 1908) βρήκε συμπαραστάτες αγωνιστές από όλο τον ελληνισμό, αλλά λαμπρό πρωταγωνιστή τον πληθυσμό της Μακεδονίας, που έδινε ένα ακόμη αγώνα για να διαφυλάξει την ελληνικότητά του.
Οι βουλγαρικές προσπάθειες για διείσδυση στη Μακεδονία με αρχή την ίδρυση της Βουλγαρικής Ηγεμονίας το 1878 άρχισαν σταδιακά να εντείνονται και από το 1895 και εξής έδωσαν τη θέση τους στην ένοπλη επιβολή.

Όταν ο αγώνας υιοθετείται επίσημα από το ελληνικό κράτος και ο Παύλος Μελάς έρχεται για την οργάνωσή του, η Επαρχία Λαγκαδά με πρόδηλη τη δίψα των κατοίκων της για την διατήρηση του ελληνισμού και την ελευθερία, έχει ήδη δείξει την πολύτιμη προσφορά της.

Ιερείς, επίσκοποι, δικαστές, γιατροί, δάσκαλοι, έμποροι, όλοι στρατευμένοι στον μεγάλο αγώνα για την απελευθέρωση. Η προετοιμασία όμως της νίκης, είχε ξεκινήσει από νωρίς.

Ο σύλλογος «Αναγέννησις» ιδρυθείς το 1904, φορώντας τον μανδύα των αγαθοεργιών εργάζεται κρυφά για τον αγώνα. Από τους πρωτεργάτες ο Χρήστος Δρεμλής και ο Ηλίας Γεωργιάδης, ενώ ο ιερέας Ιωακείμ Ανανιάδης, ο Δημήτριος Κωνσταντίλας, ο Δημήτριος Λίγδας, ο Αθανάσιος Γεωργιάδης και ο Αθανάσιος Ηλιάδης είναι τα διοικητικά μέλη του συλλόγου που γίνεται ο μυστικός φορέας μηνυμάτων και τροφοδοσίας με όπλα και πυρομαχικά της ομάδας του Καπετάν Ράμναλη. Μια τροφοδοσία που ακολουθούσε έναν “ιερό δρόμο” κάτω από την Αγία Παρασκευή, την Μητρόπολη του Λαγκαδά, για να οπλίσει τα χέρια των στρατιωτών.

Από τις εμβληματικές μορφές του αγώνα ο Ιωάννης Βίλλιογλου, ο καπετάν Ράμναλης, ο οποίος βλέποντας σε εφηβική ηλικία τους γονείς του να δολοφονούνται από Βούλγαρους Κομιτατζήδες, γίνεται σε ηλικία 18 ετών αρχηγός αντάρτικης ομάδας και παράλληλα ο εφιάλτης Τούρκων και Βουλγάρων.

Ο Σταύρος Καζαντζής, ο θρυλικός Καπετάν Μπαρέτης με καταγωγή από το Κολχικό, γίνεται επίσης ο φόβος και ο τρόμος του εχθρού, μέχρι την στιγμή της σύλληψης και εκτέλεσής του, αφού πρώτα όμως είχε οργανώσει την δολοφονία του φιλότουρκου ηγεμόνα της Σάμου Ανδρέα Κοπάση.
Ο Μιχαήλ Βοσνακίδης, ο Πάσχος Ράμναλης, ο Γερεμπακάνης, οι Μπαϊρακτάρηδες, έδωσαν επίσης το αίμα τους για τον αγώνα. Ο Γεώργιος Σαραντόπουλος, ο Αστέριος Οικονόμου, ο Δημήτριος Λίγδας, ο Δήμος Δήμου φρόντιζαν γενναία για τον οπλισμό των παλικαριών με πυρομαχικά.

Σύσσωμη όμως και η κοινωνία του Λαγκαδά υπήρξε γενναίος συμπαραστάτης του αγώνα. Με όποιο τρόπο, με όποιο κόστος. Τα όπλα μεταφέρονταν μέσα σε καλαμωτές. Κάρα, καφάσια λαχανικών και οικοκυρικές κατσαρόλες πίσω από τις εργασίες της καθημερινότητας, έθρεφαν την φλόγα της πολυπόθητης ελευθερίας.

Όταν τον Οκτώβριο του 1912 οι βαλκανικοί λαοί κηρύσσουν τον πόλεμο εναντίον της Τουρκίας, οι παλιοί Μακεδονομάχοι οργανωμένοι σε σώματα προσκόπων ανοίγουν τον δρόμο στον ελληνικό στρατό, ο οποίος με επικεφαλής τον διάδοχο τότε Κωνσταντίνο, ελευθερώνει τη μια μετά την άλλη τις πόλεις της Μακεδονίας.

Το βράδυ της 26ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη υπογράφεται το πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης στον ελληνικό στρατό, στις 27 η γαλανόλευκη υψώνεται στο Διοικητήριο και το μεσημέρι της 28ης τελείται πανηγυρική δοξολογία στον Ιερό Ναό του Αγίου Μηνά.

«Ουδείς δύναται να περιγράψη τα σκιρτήματα της χαράς, την πλημμύραν των συγκινήσεων, τα αναφωνήματα του ενθουσιασμού, την γλυκύτητα των συναισθημάτων, τα ιερά ρίγη όσα ησθάνθη και όσα διέδραμον χθες άπαν το ελληνικόν», γράφει πρωτοσέλιδο εφημερίδας της εποχής.

Μία ημέρα νωρίτερα, στις 27 Οκτωβρίου, ο ναός της Αγίας Παρασκευής φιλοξενεί τα ρίγη και τα αισθήματα ανείπωτης χαράς των κατοίκων του Λαγκαδά, πανηγυρίζει την δική του μεγάλη ημέρα, την απελευθέρωση της πόλης.

Η μνήμη της διαδρομής προς την ελευθερία που ποτίστηκε με το αίμα και των δικών μας ανθρώπων, στα δικά μας χώματα, είναι μια ιερή υποχρέωση που οφείλουμε να τηρούμε προς τιμήν των αγώνων που έδωσαν για εμάς.

Την Κυριακή 15 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθούν επετειακές εκδηλώσεις σε όλες τις Δημοτικές και Τοπικές Κοινότητες του Δήμου Λαγκαδά για την Ημέρα Μνήμης του Μακεδονικού Αγώνα. 

Σήμερα το απόγευμα  σε κεντρικό δρόμο του Λαγκαδά άγνωστος άντρας γύρω στα 50 ακολούθησε αγοράκι γυμνασίου όταν σχόλασε από το φροντιστήριο του καθώς κατευθυνόταν προς το σπίτι του.

Κοντά στο πρώτο δημοτικό ο άντρας πλησίασε το παιδί από πίσω και προσπάθησε να το πιάσει. Ευτυχώς όμως το παιδί αντέδρασε σωστά, τον χτύπησε με τα κλειδιά που κρατούσε και άρχισε να τρέχει! Ο πενηντάχρονος εξαφανίστηκε.

Με πλήθος κόσμου και με την χαρά εκφρασμένη στα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαγυνών πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του νέου κτιρίου του Συλλόγου. Στα εγκαίνια παρευρέθηκαν  οι Βουλευτές κ. Θεόδωρος Καράογλου, κ. Σάββας Αναστασιάδης, ο κ. Γεώργιος Λαζαρίδης, η πρόεδρος της ΔΗΚΕΛ κα Βαρβάρα Λυκουρέντζου, ο αντιδήμαρχος κ. Δημήτρης Μάρκου, ο πρώην Δήμαρχος Λαγκαδά κ. Ιωάννης Αναστασιάδης, οι δημοτικοί σύμβουλοι κα Μαρκέλα Ταυρίδου, κ. Φίλλιπος Γεωργουδάκης, κ. Νικόλαος Κουτλιάνος, κα Ελισάβετ Κοτσώνη, κ. Βίκτωρ Θεολόγου,  ο πρόεδρος της Δημοτικής κοινότητας Λαγυνών κ. Αστέριος Μουζίκας, οι τοπικοί σύμβουλοι κ. Αθανάσιος Αποστολούδης, κ Αντώνιος Τράκας, ο πρώην περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας κ. Παναγιώτης Ψωμίαδης, η πρόεδρος του Συλλόγου Γυναικών Λαγυνών κα Μαρία Αποστολούδη, η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαγκαδά Θεοδώρα Βλατή καθώς και πλήθος κατοικών των Λαγυνών. Ο αγιασμός τελέσθηκε από τους ιερείς των Λαγυνών πάτερ Παύλο Καντίνα και Ελευθέριο Μπιλμπίλη.

Ένα σύγχρονο κτίριο 260 τ.μ. με τρείς αίθουσες κατάλληλα εξοπλισμένες για τις δραστηριότητες του συλλόγου παραδόθηκε στα μέλη του. Το Διοικητικό Συμβούλιο θέλει να ευχαριστήσει όλα τα μέλη του που συνέβαλαν στην δημιουργία του νέου χώρου. Ένα μεγάλο ευχαριστώ οφείλουμε στους ανθρώπους που βοήθησαν είτε οικονομικά είτε προσφέροντας υλικά όσον αφορά την κατασκευή του κτιρίου. Ευχαριστούμε τον κ. Βασίλη Παπαχριστοδούλου, τον κ. Γεώργιο Γούλα, τον κ. Πέτρο Καρβουνίδη και τον Θεοδόση Καϊλάρη.

Ευχαριστίες για όλα τα μέλη του συλλόγου που πρόσφεραν τα εδέσματα στο μπουφέ των εγκαινίων, τον κ. Στέλιο Θεοδοσόπουλο,  τον κ. Νικόλαο Γεράκη για του χυμούς, την κα Χρύσα Φρατζανά για το στολισμό του μπουφέ και την και Μαρίνα Σταυρίδου για την ψυχαγωγία των μικρών μας φίλων.

Στην διάρκεια της εκδήλωσης απονεμήθηκαν πτυχία από το Imperial Society of Teachers of Dancing (ISTD) επιπέδου Grade 4 στις μαθήτριες του τμήματος μοντέρνου χορού του συλλόγου μας Ανδρούτσου Κυριακή, Παρατσοκίδου Πασχαλίνα, Σιραλή Μαρία, Τσιλιφίκα Αναστασία.

Το Δ.Σ. του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαγυνών

lagyna.net

Ο υδροφορος οριζοντας του ΛΑΓΚΑΔΑ, των μπαξεδων , και του καμπου , ηταν τρια μετρα περιπου μεχρι το 1960.
Ολοι οι μπαξεδες ειχαν πηγαδια, και όλα τα σπιτια , τουλουμπες .
Τα τσαρκια , ηταν ενας πρωτογονος ξυλινος μηχανισμος, στημενος πανω στα πηγαδια, με δυο ξυλινα γραναζια , που με αλυσιδες, και κατα διαστηματα , κουβαδες, εφερναν το νερο, απο τον πατο του πιγαδιου , στην επιφανεια, και το αδειαζαν, σε μια γουρνα, και απο εκει αρχιζε να τρεχει το νερο στο μπαξε.
Ολο το συστημα του ΤΣΑΡΚ, με ενα καδρονι ξυλινο, συνδεοταν με το σαμαρι του αλογου.
Το άλογο, γυρνουσε γυρω απ' το πηγαδι , και για να μην ζαλιζεται , εκλειναν τα ματια του, με πανια.
Επειδη ηταν δεμενο απ' το σαμαρι , γυρναγε ολη μερα , γυρω απ' το πηγαδι, [γι' αυτο πηρε και το ονομα ΤΣΑΡΚ ] , νομιζοντας, το αλογο οτι
προχωρα, ευθεια, και ετσι, ποτιζαν ολη μερα τους μπαξεδες.
Το νερο απο την γουρνα, ετρεχε, στην βαντα, και απο εκει οι μπαξεβανηδες με το τσαπι, το εστελναν στα καρικια, που χωριζαν μεταξυ τους, απ' τα κισμικια
Ολα αυτα τα πηγαδια , με τα τσαρκια ηταν η ζωη των μπαξεδων του Λαγκαδα μεχρι περιπου το1960.
Δυστυχως , μετα αρχισαν να εγκαθιστανται τα βαφεια , και τα εργοστασια , που πηγαν τον υδροφορο οριζοντα , απο τα τρια με τεσσερα μετρα που ηταν, στα εικοσι με τριαντα μετρα βαθος,
Ετσι εξαφανισαν τα πηγαδια, τα τσαρκια, τις τουλουμπες, παιρνοτας , το καθαρο νερο , με τις μεγαλες γεωτρησεις τους ,και με τα μολυσμενα αποβλητα τους, αποτελειωσαν, το περιβαντολογικο εγκλημα τους στον Λαγκάδα. Κατεστρεψαν, και τους μπαξεδες, και τον μπογδανα, και την Λιμνη.
Βεβαια τοτε εγινε και το εργοστασιο σαλτσοποιοιας , της Ε.Γ.Σ.Λ [ ΚΟΛΧΟΖ] το ελεγαν οι Λαγκαδιανοι, αλλα το μονο που μας αφησε, ηταν μερικες φωτογραφιες απ'την νιοτη μας, και το βιβλιαριο του ΙΚΑ, με αριθμο ,[ 59965..] που με συνοδευη , προς τιμην μου , μεχρι και σημερα.
Στο εργοστασιο δουλεψα εργατης , δυο χρονια τα καλοκαιρια, 60 και 61, και μετα πηρα προαγωγη, και εγινα περιπτερας στη Σαλονικη , Βασιλ,Σοφιας τοτε, μπροστα στην Μεριμνα του Παιδιου, απ' οπου πηρα και το πτυχιο του Γιατρου.
Στο εργοστασιο δεν τα καταφερα, να συνεχισω την καριερα μου, γιατι ενα ξημερωμα στις 4. το πρωι, εσπασε , ενα

Ν. ΑΖΜΑΝΗΣ, Φοιτητής, 3-11-1961
τενεκεδενιο, χοντρο χωνι, [καναμε κομποστες απο καισια] κατα τυχη , ενω βρισκομουν εγω
να κτυπω, με ενα ροπαλο , τα καισια, να πανε
πιο γρηγορα βαθια στο χωνι. Ετσι σταματησε μια ωρα , το εργοστασιο για να κολλήσουν, το χωνι.
Επειδη ομως διαμαρτηριθηκα, γιατι με αναγκασαν να δουλεψω , δευτερη συνεχη, βαρδια , [2μ.μ με 10μμ] και [ 10μμ με 6πμ] το πρωι ,
τοτε ηλθε ενας αρχιεργατης και μου απειλησε, οτι ποτε , δεν θα με παρουν να δουλεψω, στα γραφεια .
Χαμογελασα , και του ειπα , μαλλον ξεχασες, οτι ησουν εργατης,
Το πρωι οδηγηθηκα στον διευθυντη του εργοστασιου τον Πρωτοπαπα, εναν εξυπνοτατο, Χημικο , Πειραιωτη, που με υποδέχθηκε, ταχα αυστηρα, και με ρωτησε, τι , εκανες κωλ....τρε, και εγω του ειπα, οτι το χωνι , εσπασε και αλλες φορες,
Με υφος αυστηρο, για τιμωρια με εστειλε να σκαβω στα θεμελια μιας καινουργιας αποθηκης , του εργοστασιου.
Βεβαια η καριερα μου , στο εργοστασιο σταματησε, και δεν στεναχωρεθηκα.
Θυμαμαι ομως , με περηφανια, οτι δεν προσκυνησα κανεναν, γιατι ελεγα τοτε, εαν δεν τελειωσω , την Ιατρικη, για να εχω , την ελευθερια, σκεψης και λογου, θα παρακαλω , τον καθε προεδρο να με προσλαβη, στην Ε.Γ.Σ.Λ.
Ο Πρωτοπαπας , ήταν ενας αρχοντας , που εστησε, το εργοστασιο , και την ανοδικη πορεια του , οταν εφυγε , αρχισε η πτωση της πορειας του εργοστασιου, της Ε.Γ.Σ.Λ.
ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΖΜΑΝΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017