1930-1975.
Λαγκαδιανές ντομάτες, και μελιτζάνες, φώναζαν κάθε πρωί , οι μανάβηδες , στην κεντρική αγορά της θεσσαλονίκης, στο Μοδιάνο.
Λαγκαδιανές ντομάτες, και μελιτζάνες , διαλαλούσαν, όλοι οι μανάβηδες , στις γειτονιές της Θεσσαλονίκης.
Θεσσαλονίκη μεγάλη φτωχομάνα, τραγουδούσε , όλη η Ελλάδα.
Εκατόν είκοσι μπαξεβάνηδες του Λαγκαδά, προμήθευαν καθημερινά, μέχρι το 1975 περίπου, με όλα τα λαχανικά την αγορά της Θεσσαλονίκης
Η ζωή, των λαχανικών , άρχιζε ουσιαστικά από το Φεβρουάριο, απ' τους μπαξεβάνηδες, που ήταν μάστορες, και αγαπούσαν την δουλειά τους.
Ο μπάρμπα Κώτσος ο πατέρας μου, έβαζε τα σπόρια, απ' τα αγγουράκια , μέσα σε μια κατσαρόλα με γάλα, τον Φεβρουάριο , μερικές ημέρες , μέχρι να φουσκώσουν.
Στη συνέχεια, έβαζε τα σπόρια, σε ένα καθαρό τσουβάλι, και τα παράχωνε στην κοπριά , των αλόγων μέσα στο αχούρι, μέχρι να βγάλουν, φύτρες.
Μετά, φύτευε , δυο με τρεις σπόρους, σε κάθε γλαστράκι, και τα γλαστράκια , τα έβαζε στα γιαστίκια.
Τα γιαστίκια, ήταν χαμηλά θερμοκήπια, με τζάμια . Εκεί μεγάλωναν τα φυτά μέσα στα γλαστράκια μέχρι την ημέρα, που τα φυτεύαμε στο μπαξέ.
Στο μπαξέ , μεταφέραμε, τα γλαστράκια , με το κάρο, και από το κάρο, με τον ντισκερέ, τα μεταφέραμε , στα καρίκια. Εκεί βγάζαμε, τα φυτά μαζί με το χώμα, από τα γλαστράκια, και τα φυτεύαμε μέσα στα καρίκια ποτίζοντας τα .
Με το συχνό πότισμα, και την πολύ περιποίηση, ο πατέρας μου , κατάφερνε , να βγάζει από τους πρώτους, γλυκά, και νόστιμα αγγουράκια, και ήταν περήφανος γι' αυτό.
Ήταν γνωστή , η πρωτιά του, και γι' αυτό η Αγροτική τράπεζα του πρότεινε, να κάνει μεγάλα θερμοκήπια , δεν τα έκανε γιατί φοβήθηκε τα δάνεια.
Η καλή του δουλεία έγινε γνωστή, και στη Γεωπονική σχόλη, και ερχόταν στο σπίτι μας , και έπαιρνε στοιχεία, για την υφηγεσία του, ο μετέπειτα καθηγητής της Γεωπονικής Γ. Κιτσοπανίδης.
Την ίδια διαδικασία , για τα φυτά, έκανε ο πατέρας μου , και για τις ντομάτες και τις μελιτζάνες.
Έτσι στις 29 Ιουνίου Πέτρου και Παύλου , κάθε χρόνο, έκοβε τις πρώτες κόκκινες ντομάτες.
Ο μπαξές ήταν μικρός ,τρία στρέμματα. Είχε τρεχούμενη γεώτρηση 90 μέτρα βάθος.
Στην τοποθεσία , ουρμάνη, που ήταν ο μπαξές μας , ήταν η μοναδική γεώτρηση για όλο τον γύρω κάμπο . Ερχόταν όλοι, που θέριζαν, γύρω τα στάρια , να πάρουν κρύο νερό το μεσημέρι από την βρύση. Εκείνη την ώρα, είχαμε τελειώσει το μάζεμα , των λαχανικών και κάναμε την συσκευασία , κάτω από την μεγάλη ιτιά, δίπλα στην βρύση . Ο μπάρμπα Κώτσος φιλότιμος, τους έδινε ντομάτες και αγγουράκια όλους, για το μπερεκέτη όπως έλεγε. Άλλωστε ήταν και άνθρωπος της εκκλησίας, [χρόνια επίτροπος , στην Αγία Παρασκευή].
Μια μέρα, μόλις φτάσαμε στο μπαξέ , μέσα στην πρωινή δροσιά, που τα καρπούζια είναι ακόμη κρύα, λαχτάρισα , να κόψω ένα καρπούζι, από το διπλανό μποστάνι, όχι μου είπε ο πατέρας μου, γιατί θα μάθεις έτσι να κλέβεις, θυμάμαι ακόμη την συμβουλή του.
Την εποχή εκείνη , όλοι οι μπαξεβάνηδες μετέφεραν, τα λαχανικά τους , στην Θεσσαλονίκη με τα κάρα τους. Ξεκινούσαν, απ τους μπαξέδες τους, τα μεσάνυχτα άναβαν το φαναράκι με το λαμπογιάλι, και το κρεμούσαν στο αριστερό παραπέτι του κάρου, σε ένα υψηλό κοντάρι , ώστε να φαίνεται από μακριά.
Στο Δερβένι , που ήταν και η μεγαλύτερη ανηφόρα, στο Χάνι , του μπάρμπα Θεοφάνη, σταματούσαν μετά τα μεσάνυχτα, κάτω από τα μεγάλα πλατάνια , για να ταΐσουν τα άλογα. Φεύγοντας , άναβαν και ένα κεράκι στο εκκλησάκι δίπλα στο Χάνι, για την καλή τιμή , στη σοδιά τους.
Μετά από λίγο περνούσαν τον αυχένα του Δερβενιού, και έβλεπαν τα φώτα της Σαλονίκης. Ο πηγαιμός στην Σαλονίκη ήταν ποιο δύσκολος, γιατί ήταν ανηφόρα μεγάλη, και τα κάρα ήταν φορτωμένα. Στο Δερβένι τα γέρικα άλογα αγκομαχούσαν [καρδιακή ανεπάρκεια] και [τα έλεγαν τεκνεφεζίκα], γι' αυτό είχαν πάντα και εφεδρικά άλογα , που τα χρησιμοποιούσαν για βοήθεια στο Δερβένι . Τον πηγαιμό , στην Σαλονίκη τον έκαναν σε πέντε ώρες, ενώ γύριζαν , στον Λαγκάδα σε τρεις ώρες.
Αφού περνούσαν το Δερβένι, άρχιζε ο κατήφορος μέχρι να φτάσουν τα χαράματα στην λαχαναγορά. Με τα φαναράκια τους, να λαμπιρίζουν, μέσα στη ζεστή νύχτα και το Αυγουστιάτικο φεγγάρι , να ζωγραφίζει πάνω στην άσφαλτο, τις σιλουέτες των αλόγων που καλπάζουν ποιο σιγά τώρα , γιατί άρχιζε να βαραίνει και σ' αυτά η κούραση.
Μια φάλαγγα που μετέφερε, κάθε βράδυ την σοδιά, και τον μόχθο , όλων των Λαγκαδιανών μπαξεβάνηδων. Τα μπερεκέτια των μπαξέδων τους, που χόρταιναν κάθε μέρα για χρόνια, την φτωχομάνα Σαλονίκη.
Τώρα στην κατηφόρα, τα άλογα , έπρεπε να συγκρατούν το κάρο, με την πισινέλα , και αυτό ήταν πολύ κουραστικό για τα άλογα. Γι' αυτό οι μπαξεβάνηδες , που αγαπούσαν τα άλογα τους σαν παιδιά τους, θέλοντας να τα βοηθήσουν, τοποθετούσαν την αριστερή πίσω ρόδα του κάρου , πάνω σε ένα σίδερο το [ΚΙΖΑΚΙ].
Το κιζάκι ήταν δεμένο στο ζυγγίλι [σκελετό] του κάρου, και σερνόταν πάνω στην άσφαλτο, έχοντας την αριστερή πίσω ρόδα του κάρου πάνω του. Έτσι φρέναρε, το κάρο, στον κατήφορο και ξεκούραζε, το άλογο.
Ο Λαγκάδας λόγω της μικρής αποστάσης από την Σαλονίκη, και της μεγάλες , καλλιέργειες λαχανικών, γύρω στα οκτακόσια στρέμματα, ήταν ο κύριος προμηθευτής της λαχαναγοράς της Σαλονίκης από το 1930 μέχρι το 1975 περίπου. Από το 1930 μέχρι το 1975 καλλιεργούν λαχανικά , σαν οικογενειακές επιχειρήσεις, όλοι σχεδόν οι μπαξεβάνηδες, που για να τους τιμήσω , και αυτούς που ζουν , και αυτούς που έφυγαν από κοντά μας, και μας λείπουν, θα τους μνημονεύσω, ονομαστικά.
Στην περιοχή, από την οδό Αχιλλέα Τζελίλη, μέχρι το Ουρμάνι , είναι οι μπαξέδες:
δεξιά των Αδέλ. Λειβαδιώτη [ Νίκος, Βασίλης, Πασχάλης]. Μπαξές του Ντόρη. μπαξέ του Άγγελου Αντ [Λαζου]. των Αδελ. Βλατή [Μιχάλη, Δημητρού, Θανάση]. Στέργιου Ιωσήφ. Αδελ. Τσακμάκη. Αδελ. Αθανασιάδη [Κώστας, Αριστείδης, Χρήστος]. Αδελ. Κρέη [Θεοδόσης ,Θανάσης] Αδέλ. Δρεμλή [Βασίλης Κουκουσάνκος. Αδελ. Αζμάνη [Κώστας, Δημητρός]. Αδελ .Σαβάκη.
Αριστερά του δρόμου, από Αχ, Τζελίλη προς Ουρμάνη,
είναι οι μπαξέδες των Αδελ. Μαμτζέρη [Μήτσος, Βασίλης]. Αδελ, Περιλή [Γιώργης, Αλέξανδρος, Στελιος]. Αδελ. Κούκου [Αντώνης Γιώργος, Κώστας]. Αδελ. Βλατή. Θωμάς, Θανάσης]. Γκόσιος Ανδρέας. Ρατζώνης. Αδελ. Στανούδη. [Σωτήρης, Αθανάσιος].
Στο δρόμο προς το Σωχό, Πατσαλάς Σωτήρης. Περιφάντσος Λόης
.Στον δρόμο προς Κολικό, αριστερά, Πατσαλάς Βασίλης.
δεξιά, Αδελ. ΜπαλτζΉ. Στον δρόμο των Λουτρών, Αδελ. Βαλαβάνη.
Στον δρόμο, προς Χρυσαυγή Δημήτρης Ιωαννίδης. Βασίλης Μάνθου. Κώστας Παύλου, Βασίλης Παύλου.
Στου Παπακυριαζή, Βασίλης Ιωαννίδης, Στέργιος, Βύρων, Πασχάλης, Ιωαννίδης. Αδελ. Γιώτη, Αδελ Γκάλιου, Χ Σαράφη, Αγγ .Νικολή . Αδελ. Νικολαΐδη, Στέργιος Βλάτης, Παπουτσόγλου Δημήτριος. Παπουτσόγλου Νίκος Αδελ. Φυλάκη [Χρήστος, Ηρακλής, Γιώργος] Αδελ. Καργιά Γιώργος, Χριστόφορος . Αδελ. Καμπέρη [Χρήστος, Πασχάλης.] Αδελ. Τσιτάκη, Δημήτριος Πυρελής, Λίλης Κυριακός, Γιώργος, Aδελ Αναγνώστου.
Κοντά στα μνήματα, Αδελ. Νικολή [ Αντώνης , Κώστας] . Αδελ. Κυράνου [Γιάννης, Στέργιος ]. Αδελ. Δεμερτζή [Αμερικανος] .
Πίσω από το Γυμνάσιο, Σταμάτης Φωτιάδης, Σιμίδης, Σκυλίτσης, Κωνσταντινίδης Ανδρέας.
Στο δρόμο προς Θεσσαλονίκη, αριστερά, Γκόσιος Γ, Δαλούσης Νίκος, δεξιά Σαρίκος Νίκος.
Κοντά στις Στρατώνες, Αδελ. Βλατή [Θεόδωρος, Βασίλης], Σολεϊμέζης Χρήστος. Γκόσιος Άλκης, Γκόσιος Βασίλης, Γρηγορούδης Σταύρος, Αδελ. Σταυρούση [Σταύρος, Γιώργος] Αδελ. Κούκου [ Αλέξανδρος, Αριστείδης], Μπαξές Ρούτσου, Μπαξές Δημήτρη Πετρίδη, Μπαξές Θωμά Αστ. Βλατή.
ΟΙ ΑΞΕΧΑΣΤΟΙ , ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ ΜΠΑΞΕΒΑΝΗΔΕΣ, ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΕΒΑΣΤΟΙ ΜΟΥ ΓΟΝΕΙΣ , ΘΑ ΧΑΜΟΓΕΛΟΥΝ ΕΚΕΙ ΨΗΛΑ, ΠΟΥ ΚΑΠΟΙΟΣ ΤΟΥΣ ΘΥΜΗΘΗΚΕ ΚΑΙ ΕΓΡΑΨΕ ΓΙΑ ΤΑ ΓΛΥΚΟΠΙΚΡΑ ΒΑΣΑΝΑ ΤΟΥΣ.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΖΜΑΝΗΣ
ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ
