Στα 450 εκατ. ευρώ οι υποχρεώσεις των ΔΕΥΑ της χώρας για το ηλεκτρικό ρεύμα. Οι αριθμοί και η απλή λογική που επιβάλλουν τη συνένωση των δημοτικών οργανισμών ύδρευσης και αποχέτευσης

Ολοκληρώθηκε η διαβούλευση γύρω από το νομοσχέδιο για τη συνένωση των εκατοντάδων δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης αποχέτευσης σε μερικές δεκάδες και η ψήφισή του θα γίνει μέχρι το τέλος του μήνα. Προβλέπει μεταβατική περίοδο ενός έτους, ώστε να γίνουν οι απαραίτητες ζυμώσεις και προς τα τέλη του 2027 να αρχίσουν να λειτουργούν τα νέα σχήματα. Στη Θεσσαλονίκη και στη Χαλκιδική τις ΔΕΥΑ των δύο νομών θα απορροφήσει η ΕΥΑΘ, όπως και η ΕΥΔΑΠ θα ενσωματώσει τις αντίστοιχες δημοτικές επιχειρήσεις γειτονικών στην Αττική νομών.

Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του «κύκλου του νερού» αντιδρούν αρκετοί δήμοι και δεν αποκλείεται οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης διά των συλλογικών τους οργάνων να προσφύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Στην ουσία οι λόγοι της αντίδρασης έχουν να κάνουν με την απώλεια μέρους της τοπικής εξουσίας από τους δημάρχους, άσχετα εάν τυπικά προβάλλονται λόγοι που αφορούν την λειτουργικότητα και την εξυπηρέτηση της τοπικής κοινωνίας, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι στην ελληνική περιφέρεια το νερό αξιοποιείται σε πολύ μεγάλο βαθμό για την άρδευση, τομέας στον οποίον (υποτίθεται ότι) ειδικεύονται οι ΔΕΥΑ.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία χαρακτηρίζεται από την κυβέρνηση ως κορυφαία μεταρρύθμιση, κάτι που -στη θεωρία τουλάχιστον- ισχύει για τους ακόλουθους λόγους:

Πρώτον, το πρόβλημα της υδροδότησης στη χώρα μας είναι σοβαρό. Πέραν των εκτιμήσεων διεθνών οργανισμών ότι η Ελλάδα είναι 19η στη λίστα των χωρών του πλανήτη που κινδυνεύουν από λειψυδρία, η εικόνα ανά την επικράτεια, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες γίνεται κάθε χρόνο και χειρότερη. Ειδικά στα τουριστικά μέρη, όπου τους θερινούς μήνες ο πληθυσμός πολλαπλασιάζεται, το πρόβλημα είναι διπλό: επάρκεια και ποιότητα. Για παράδειγμα στη Χαλκιδική οι διακοπές της υδροδότησης είναι συχνές -σε ορισμένες περιπτώσεις πολυήμερες-, ενώ τα πιο διαφημισμένα νησιά της χώρας είτε δεν έχουν νερό είτε από τις βρύσες τρέχει… λάσπη.

Δεύτερον, σύμφωνα με τους επιστήμονες του κλάδου η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει πάρει μέτρα για το νερό ήδη εδώ και χρόνια, ώστε να προλάβει φαινόμενα λειψυδρίας. Διότι -ως γνωστόν- το προλαμβάνειν είναι προτιμότερο του θεραπεύειν. Κι όταν λέμε μέτρα εννοούμε έργα που αφορούν την ύδρευση, την άρδευση και την αποχέτευση. Μεγάλα έργα, σημαντικού κόστους και σαφώς υπερτοπικής εμβέλειας. Τρεις λόγοι που από μόνοι τους δικαιολογούν πλήρως την πρωτοβουλία των συνενώσεων των ΔΕΥΑ σε μεγαλύτερα σχήματα, που θα μπορούν να αναλάβουν τα απαιτούμενα έργα εξασφαλίζοντας τις αναγκαίες χρηματοδοτήσεις. Κι επειδή στην Ελλάδα η έννοια των χρηματοδοτήσεων των έργων δημοσίου συμφέροντος και χαρακτήρα είναι απόλυτα συνυφασμένη με τα ευρωπαϊκά κονδύλια, το μέγεθος και η εμβέλεια μιας παρέμβασης είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε να ενταχθεί ένα έργο σε κάποιο ευρωπαϊκό πρόγραμμα και η χρηματοδότησή τους να καταστεί επιλέξιμη.

Αυτά τα δεδομένα από μόνα τους θα ήταν αρκετά για να πείσουν κάθε καλοπροαίρετο για τη χρησιμότητα και την αναγκαιότητα της μεταρρύθμισης. Άλλωστε οι συνενώσεις δήμων και κοινοτήτων σε δύο φάσεις -με τα προγράμματα Καποδίστριας και Καλλικράτης, που έγιναν επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και βάσει των οποίων «κυβερνούν» οι σημερινοί δήμαρχοι-, εξυπηρέτησαν την ανάγκη να αυξηθεί το μέγεθος των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και να περιοριστούν οι χιλιάδες δήμοι και κοινότητες σε λίγο παραπάνω από 300 δήμους, ώστε η διαχείριση των θεμάτων να γίνει αποτελεσματικότερη.

Αλλά ας μη γελιόμαστε! Όλοι έχουμε εμπειρία τόσο από την διοικητική επάρκεια και την αποτελεσματικότητα των δήμων στην Ελλάδα. Αλλά και από τη νοοτροπία του… τοπάρχη, που εμπνέει τους δημάρχους, που κατά βάσιν διοικούν το δήμο τους σα να είναι μαγαζί, εάν όχι… μαγαζάκι τους. Και παρά τα όσα υποστηρίζουν οι δήμαρχοι, οι οποίοι προσπαθούν μεν, με τον δικό τους τρόπο δε, λιγότεροι είναι οι πολίτες που δηλώνουν ευχαριστημένοι από τις υπηρεσίες των δήμων τους και περισσότεροι οι δυσαρεστημένοι. Για να μη μιλήσουμε για την ποιότητα και το επίπεδο της διαχείρισης, που αντικατοπτρίζεται στα διαρκή αιτήματα για αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις και -φυσικά!- προσλήψεις.

Καθόλου τυχαία στους νομούς Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής -πιθανόν και στην υπόλοιπη Ελλάδα- οι ΔΕΥΑ χρωστούν πολλά εκατομμύρια ευρώ στη ΔΕΗ, που φυσικά λόγω του δημόσιου χαρακτήρα της εξακολουθεί να παρέχει ρεύμα, όπως πιθανόν δεν θα έκανε ένας αμιγώς ιδιώτης πάροχος και όπως ενδεχομένως δεν θα έκανε ούτε η ίδια η ΔΕΗ εάν επρόκειτο για έναν ιδιώτη πελάτη. Σημειώστε τη σημερινή εικόνα των χρεών μόνο προς τη ΔΕΗ από τις ΔΕΥΑ του νομού Θεσσαλονίκης: ΔΕΥΑ Βόλβης 4,136 εκατ. ευρώ, ΔΕΥΑ Θερμαϊκού 2,6 εκατ., ΔΕΥΑ ΘΕΡΜΗΣ 4,65 εκατ., ΔΕΥΑ Λαγκαδά 7 εκατ. ΔΕΥΑ Πυλαίας Χορτιάτη 1,7 εκατ., ΔΕΥΑ Χαλκηδόνας 1,12 εκατ., ΔΕΥΑ Ωραιοκάστρου 2,23 εκατ. και ΔΕΥΑ δήμου Δέλτα, μόλις 1.000 ευρώ και κάτι. Συνολικά 23,7 εκατ. ευρώ, ποσό διόλου ευκαταφρόνητο. Πληροφορίες, μάλιστα, από το υπουργείο Ενέργειας και περιβάλλοντος επισημαίνουν ότι τα συνολικά χρέη των ΔΕΥΑ της χώρας προς τη ΔΕΗ προσεγγίζουν τα 450 εκατ. ευρώ!

Η υδροδότηση, η άρδευση και η αποχέτευση είναι υπηρεσίες πρώτης γραμμής, επειδή αφορούν τόσο την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων όσο και το περιβάλλον. Ακόμη κι αν αύριο το πρωί η κυβέρνηση υποχωρούσε πλήρως και ο χάρτης των ΔΕΥΑ της χώρας παρέμενε ως έχει, δεν υπάρχει ούτε ένας στοιχειωδώς λογικός άνθρωπος στην Ελλάδα που να πιστεύει ότι οι δήμοι είναι οι κατάλληλοι φορείς για να διαχειριστούν τον… κύκλο του νερού. Όπως δεν ασχολούνται με την ηλεκτροδότηση, τις επικοινωνίες και τα βασικά μεταφορικά δίκτυα της χώρας. Αντίθετα οι πάντες αντιλαμβάνονται πως εάν -ο μη γένοιτο- φτάσει ο κόμπος στο χτένι και το πρόβλημα της λειψυδρίας γίνει καθημερινό -έως μη αναστρέψιμο- όλη η ευθύνη θα πέσει από τους ίδιους τους δήμους στις πλάτες του κράτους, με την αυτοδιοίκηση βασικά να καταγγέλλει ολιγωρία και να ζητάει άμεσες λύσεις εξπρές, ώστε το νερό να μην κόβεται αρκετές ώρες την ημέρα, όπως -θα θυμούνται οι παλαιότεροι- συνέβαινε στη Θεσσαλονίκη προ… Αραβησσού, στα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Γιώργος Μητράκης
voria.gr