«Δεν ψάχνουμε τον επόμενο ΧΥΤΑ, αλλάζουμε μοντέλο» λέει σε συνέντευξή του στο TheOpinion o πρόεδρος του ΦοΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας, Μιχάλης Γεράνης

Τη νέα εποχή στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων στην Κεντρική Μακεδονία περιγράφει, στη συνέντευξή του στο TheOpinion, ο επί σειρά ετών πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ), Μιχάλης Γεράνης.

Φωτογραφίες – Video: Θεόφιλος Δαδής

Πρόκειται για μια εποχή στην οποία, όπως λέει ο ίδιος, «η επιτυχία δεν θα μετριέται με το πόσα απορρίμματα μπορούμε να θάψουμε, αλλά με το πόσα καταφέρνουμε να μην φτάνουν ποτέ στην ταφή». Είναι έτοιμη η Κεντρική Μακεδονία να αφήσει το μοντέλο που έως σήμερα εξυπηρέτησε για την Κεντρική Μακεδονία ο ΧΥΤΑ Μαυροράχης; Είναι έτοιμη να μειώσει τους 515.000 τόνους απορριμμάτων που οδηγήθηκαν εκεί προς ταφή μέσα σε ένα έτος, το 2025;

Ξετυλίγοντας τα σχέδια του Φορέα για την «επόμενη μέρα», ο πρόεδρος Μιχάλης Γεράνης κάνει λόγο για δύο μεγάλες μονάδες Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) στα ανατολικά και στα δυτικά της Θεσσαλονίκης, που είναι το μεγάλο «στοίχημα», αλλά και για 15 τεχνικά έργα που παρακολουθούνται, μεταξύ των οποίων και έργα στη Μαυροράχη, όπως η επέκταση και αναβάθμιση των εγκαταστάσεων διαχείρισης στραγγισμάτων του ΧΥΤΑ.

Ο κ. Γεράνης δίνει επίσης απαντήσεις για το σύστημα του καφέ κάδου και για ποιο λόγο κάποιοι δήμοι εμφανίζονται περισσότερο έτοιμοι από άλλους, περιγράφει τι θα πει στην πράξη “τρίτη γενιά διαχείρισης απορριμμάτων”, ενώ απαντά και στην ανησυχία πολιτών για αυξημένες εκπομπές μεθανίου από τον ΧΥΤΑ.

Η συνέντευξη του Μιχάλη Γεράνη
Κύριε Γεράνη, ο ΧΥΤΑ Μαυροράχης συμπληρώνει σχεδόν δύο δεκαετίες λειτουργίας. τελικά πέτυχε αυτό το μεγάλο project;

Ο ΧΥΤΑ Μαυροράχης ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2008, άρα σήμερα συμπληρώνει 18 χρόνια συνεχούς λειτουργίας. Είναι μια εγκατάσταση που σήκωσε ένα τεράστιο βάρος για τη Θεσσαλονίκη και συνολικά για την Κεντρική Μακεδονία. Αν με ρωτάτε αν πέτυχε, η απάντηση είναι ναι. Πέτυχε γιατί έλυσε ένα μεγάλο ζήτημα δημόσιας υγείας και περιβαλλοντικής διαχείρισης σε μια εποχή όπου η χώρα έκλεινε ανεξέλεγκτους χώρους διάθεσης απορριμμάτων και έπρεπε να περάσει σε οργανωμένες υποδομές. Όμως πρέπει να είμαστε ειλικρινείς: η επιτυχία του χθες δεν μπορεί να είναι η λύση του αύριο. Το μοντέλο «συλλέγω και θάβω» έχει τελειώσει. Η Ευρώπη, η χώρα και η Κεντρική Μακεδονία περνούν πλέον σε ένα άλλο επίπεδο. Η επιτυχία από εδώ και πέρα δεν θα μετριέται με το πόσα απορρίμματα μπορούμε να θάψουμε, αλλά με το πόσα καταφέρνουμε να μην φτάνουν ποτέ στην ταφή.

Τι ποσότητες απορριμμάτων καταλήγουν σήμερα στη Μαυροράχη και πόσους πολίτες εξυπηρετεί;

Ο ΧΥΤΑ Μαυροράχης αποτελεί τη βασική εγκατάσταση εξυπηρέτησης της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης. Το 2024 οδηγήθηκαν εκεί περίπου 494.000tn Αστικών Στερεών Αποβλήτων, ενώ το 2025 περίπου 515.000tn. Για να υπάρχει μια συνολική εικόνα στην Κεντρική Μακεδονία, η συνολική ποσότητα που οδηγήθηκε σε χώρους ταφής ήταν περίπου 768.000tn ενώ το 2025 περίπου 801.000tn. Το 2025 η συνολική ποσότητα διαχείρισης Αστικών Αποβλήτων ξεπέρασε το 1,2 εκ τόνους. Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας αριθμεί περίπου 1,8 εκατομμύρια κατοίκους και ο ΦΟΔΣΑ εξυπηρετεί 38 δήμους. Αυτά τα μεγέθη δείχνουν και την κλίμακα της πρόκλησης.

«Δεν ψάχνουμε τον επόμενο ΧΥΤΑ, αλλάζουμε μοντέλο»
Έχει φτάσει ο ΧΥΤΑ Μαυροράχης στα όριά του; Χρειάζονται μέτρα; Υπάρχει Plan B;

Η Μαυροράχη δέχεται ακόμη ένα πολύ μεγάλο φορτίο. Όταν ένας χώρος δέχεται σχεδόν μισό εκατομμύριο τόνους τον χρόνο, είναι αυτονόητο ότι υπάρχει πίεση. Το Plan B όμως δεν είναι να αναζητήσουμε έναν νέο χώρο όπου απλώς θα συνεχίσουμε να θάβουμε απορρίμματα. Αυτό θα ήταν μια λογική προηγούμενων δεκαετιών.

Το δικό μας σχέδιο είναι η μετάβαση: • στη μείωση της ταφής, • στη διαλογή στην πηγή, • στην επεξεργασία αποβλήτων, • στην αξιοποίηση των βιοαποβλήτων, • στην κυκλική οικονομία.

Ναυαρχίδα μας για αυτή τη μετάβαση είναι η κατασκευή των δυο μεγάλων Μονάδων Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) ανατολικά και δυτικά της Θεσσαλονίκης.

Επιπλέον σήμερα ο ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας υλοποιεί ένα πλέγμα έργων σε όλη την Περιφέρεια. Δεν μιλάμε για ένα έργο, αλλά για έναν συνολικό μετασχηματισμό.

Στην τελευταία έκθεση προόδου του 2026 παρακολουθούνται 15 μεγάλα τεχνικά έργα, μεταξύ των οποίων: • νέες και αναβαθμισμένες υποδομές Σταθμών Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων, • έργα σε ΧΥΤΑ, • εγκαταστάσεις επεξεργασίας στραγγισμάτων, • περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, • υποδομές για την ηλεκτροκίνηση των στόλων καθαριότητας. Η Μαυροράχη έκανε τον κύκλο της ως βασικός πυλώνας ταφής. Τώρα χτίζουμε το επόμενο μοντέλο.

«Η ανακύκλωση δεν είναι εκεί που θέλουμε χρειάζεται επιτάχυνση»
Οι ποσότητες που οδηγούνται στον ΧΥΤΑ μειώνονται; Η ανακύκλωση προχωρά πραγματικά ή υπάρχει υπερβολική αισιοδοξία; Δεν πρέπει να κρυβόμαστε πίσω από τους αριθμούς. Οι ποσότητες που οδηγούνται σε ταφή παραμένουν υψηλές. Το 2022 στη Μαυροράχη οδηγήθηκαν περίπου 479.000 τόνοι, ενώ το 2025 περίπου 515.000 τόνοι. Άρα δεν έχουμε ακόμη την αποκλιμάκωση που θέλουμε. Η ανακύκλωση είναι ένα πεδίο όπου πρέπει να τρέξουμε πολύ πιο γρήγορα. Δεν αρκεί να υπάρχουν κάδοι. Χρειάζεται: • σωστή συμμετοχή των πολιτών, • καλύτερη διαλογή, • λιγότερες προσμίξεις, • υποδομές στους δήμους, • σταθερή συνεργασία όλων των εμπλεκομένων. Το τέλος ταφής δείχνει ακριβώς αυτή τη νέα πραγματικότητα: όσο περισσότερο θάβουμε, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το οικονομικό πέραν του περιβαλλοντικού κόστους.

«Ο καφέ κάδος δεν είναι απλώς ένας ακόμη κάδος στον δρόμο»
Γιατί καθυστερούν οι καφέ κάδοι; Μήπως οι δήμοι δεν είναι έτοιμοι;

Ο καφέ κάδος είναι μια μεγάλη αλλαγή στην καθημερινότητα της διαχείρισης απορριμμάτων. Δεν είναι απλώς να τοποθετήσεις έναν κάδο. Χρειάζονται: • ειδικά απορριμματοφόρα, • ξεχωριστά δρομολόγια, • προσωπικό, • ενημέρωση πολιτών, • εγκαταστάσεις που θα μπορούν να παραλάβουν καθαρό οργανικό υλικό.

Γι’ αυτό βλέπουμε διαφορετικές ταχύτητες από δήμο σε δήμο. Κάποιοι ξεκίνησαν νωρίτερα, κάποιοι είχαν καλύτερη προετοιμασία. Το βέβαιο είναι ότι χωρίς χωριστή συλλογή οργανικών δεν μπορούμε να πετύχουμε τους ευρωπαϊκούς στόχους.

«Έρχονται οι μεγάλες μονάδες επεξεργασίας»
Τι γίνεται με τις μονάδες στερεών αποβλήτων σε ανατολική και δυτική Θεσσαλονίκη;

‘Όπως προανέφερα , οι (ΜΑΑ) είναι το κρίσιμο βήμα για την επόμενη ημέρα. Ο στόχος είναι να σταματήσει το ανεπεξέργαστο απόβλητο να οδηγείται απευθείας στην ταφή. Με τις Μονάδες Ανάκτησης Ανακύκλωσης θα μπορούμε: • να ανακτούμε υλικά, • να αξιοποιούμε οργανικό κλάσμα, • να μειώνουμε δραστικά το υπόλειμμα που καταλήγει στον ΧΥΤΑ. Αυτό είναι το πέρασμα από τη δεύτερη στην τρίτη γενιά διαχείρισης.

«Η τρίτη γενιά απορριμμάτων είναι ψηφιακή και έξυπνη»
Τι σημαίνει πρακτικά τρίτη γενιά διαχείρισης απορριμμάτων;

Σημαίνει ότι ο ΦΟΔΣΑ δεν είναι πλέον απλώς ο φορέας που παίρνει το σκουπίδι στο τέλος της διαδρομής. Γίνεται ένας φορέας κυκλικής οικονομίας.

Μιλάμε για: • πρόληψη παραγωγής αποβλήτων, • ανακύκλωση, • επαναχρησιμοποίηση, • αξιοποίηση ενέργειας, • ψηφιακό έλεγχο. Η τεχνολογία αλλάζει τα πάντα. Τεχνητή νοημοσύνη, αισθητήρες, έξυπνα δρομολόγια, ρομποτική διαλογή, real time δεδομένα. Ήδη προχωρήσαμε και θα ολοκληρώσουμε τις υποδομές ηλεκτροκίνησης στους δήμους της Θεσσαλονίκης, ένα έργο άνω του 1,435 εκατ. ευρώ, γιατί η πράσινη μετάβαση αφορά όλο το σύστημα και όχι μόνο τον κάδο.

«Οι ανησυχίες για τη Μαυροράχη απαντώνται με μετρήσεις και έργα»
Υπάρχουν καταγγελίες για αυξημένες εκπομπές μεθανίου από τον ΧΥΤΑ. Τι απαντάτε;

Καμία περιβαλλοντική ανησυχία δεν πρέπει να αγνοείται. Η απάντηση πρέπει πάντα να δίνεται με στοιχεία, ελέγχους και διαφάνεια. Στη Μαυροράχη λειτουργεί σύστημα συλλογής και αξιοποίησης βιοαερίου, ώστε το μεθάνιο να μην απελευθερώνεται ανεξέλεγκτα αλλά να μετατρέπεται σε ενέργεια. Παράλληλα συνεχίζουμε τις επενδύσεις στην περιβαλλοντική προστασία. Στο πρόγραμμα έργων του ΦΟΔΣΑ βρίσκεται η επέκταση και αναβάθμιση των εγκαταστάσεων διαχείρισης στραγγισμάτων του ΧΥΤΑ Μαυροράχης. Οι σύγχρονες εγκαταστάσεις δεν κρίνονται μόνο από το αν λειτουργούν, αλλά από το πόσο ελέγχονται και βελτιώνονται συνεχώς.

Η Μαυροράχη υπηρέτησε τον σκοπό της και έδωσε λύσεις σε μια κρίσιμη περίοδο για τη Θεσσαλονίκη και την Κεντρική Μακεδονία. Όμως το αύριο δεν μπορεί να χτιστεί με τις λογικές του χθες. Η εποχή που απλώς θάβαμε τα απορρίμματα τελειώνει.

Ο ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας αλλάζει σελίδα. Από φορέας διαχείρισης απορριμμάτων εξελίσσεται σε φορέα κυκλικής οικονομίας. Με νέες υποδομές, σύγχρονες μονάδες, τεχνολογία και καινοτομία περνάμε από το “πού θα πάει το σκουπίδι” στο “πώς θα του δώσουμε νέα αξία”. Η επόμενη μέρα δεν είναι ένας μεγαλύτερος ΧΥΤΑ. Είναι λιγότερη ταφή, περισσότερη ανακύκλωση, περισσότερη αξιοποίηση και μεγαλύτερη ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές. Αυτή είναι η μετάβαση που σχεδιάζουμε για τους 38 δήμους και τους πολίτες της Κεντρικής Μακεδονίας».
theopinion.gr